Whatsappicon.jpg
Whatsappicon.jpg
ज्ञानमती नेटवर्क से जुड़ने के लिये ADD ME < मोबाइल नं.> लिखकर +91 7599002108 पर व्हाट्सएप पर मेसेज करें|


दिव्यशक्ति ब्राह्मी-सुंदरी स्वरूपा गणिनीप्रमुख श्री ज्ञानमती माताजी ससंघ का मंगल चातुर्मास अवध की धरती जन्मभूमि टिकैतनगर में 15-7-19 से प्रारंभ हुआ |

पारस चैनल पर प्रातः ६ से ७ बजे तक देखें जिनाभिषेक एवं शांतिधारा पुन: ज्ञानमती माताजी - चंदनामती माताजी के प्रवचन ।

०३. અધ્યાય - ३

ENCYCLOPEDIA से
यहाँ जाएँ: भ्रमण, खोज


[3] સુદં મે આઉસ્સંતો !

[શ્રાવક ધર્મ ]
પઢમં તાવ સુદં મે આઉસ્સંતો ! ઇહ ખલુ સમણેણ ભયવદામહદિ- મહાકસ્સવેણ સવ્વણ્હ- ણાણેણ સવ્વલોયદરસિણા સાવયાણં સાવિયાણં ખુડ્ડુયાણં ખુડ્ડિયાણં કારણેણ પંચાણુવ્વદાણિ તિણ્ણિ ગુણવ્વદાણિ ચત્તાંરિ સિક્ખાવદાણિ બારસવિહં ગિહત્થધમ્મં સમ્મં ઉવદેસિયાણિ |તત્થ ઇમાણિ પંચાણુવ્વદાણિ પઢમે અણુવ્વદે થૂલયડે પાણાદિ- વાદાદો વેરમણં ; વિદિએ અણુવ્વદે થૂલયડે મુસાવાદાદો વેરમણં ; તદિએ અણુવ્વદે થૂલયડે અદત્તા- દાણાદો વેરમણં ; ચૌત્થે અણુવ્વદે થૂલયડે સદારસંતોષ - પરદારા -ગમણવેરમણં કસ્સ ય પુણુ સવ્વદો વિરદિ ; પંચમે અણુવ્વદે થૂલયડે ઇચ્છાકદ ; પરિમાણં ચેદિ ; ઇચ્ચેદાણિ પંચ અણુવ્વદાણિ |


પધ્યાનુવાદ




હે આયુષ્મન્તોં ! પહલે હી યહાઁ મૈંને સુના વીર પ્રભુ સે |


ઉન મહાશ્રમણ ભગવાન્ મહતિમહાવીર મહાકાશ્યપ જિનસે ||


સર્વજ્ઞજ્ઞાનયુત સર્વલોકદર્શી ઉનને ઉપદેશ દિયા|


શ્રાવક વ શ્રાવિકા ક્ષુલ્લક અરુ ક્ષુલ્લિકા ઇન્હોં કે લિએ કહા||૧||


એ પાંચ અણુવ્રત તીન ગુણવ્રત ; ચૌ શિક્ષાવ્રત બારહ વિધ |


હૈં સમ્યક્ શ્રાવક ધર્મ ઇન્હીં ; મેં યે અણુવ્રત પાંચ કથિત ||


પહલા અણુવ્રત સ્થૂલતયા ; પ્રાણીવધ સે વિરતી હોના |


દૂજા અણુવ્રત સ્થૂલતયા  ; અસત્યવચ સે વિરતી હોના ||૨||


તીજા અણુવ્રત સ્થૂલતયા ; બિન દી વસ્તૂ કો નહીં લેના |


ચૌથા અણુવ્રત સ્થૂલતયા પરદારા સે વિરતિ હોના ||


નિજપત્ની મેં સંતુષ્ટી યા સબ સ્ત્રી માત્ર સે રતિ તજના |


પંચમ અણુવ્રત સ્થૂલતયા ઇચ્છાકૃત પરીમાણ ધરના ||૩||


સુદં મે આઉસ્સતો ! [શ્રાવકધર્મ ] નો અર્થ


હે આયુષ્માનોં ! મૈં [ગૌતમએ ] મહાકાશ્યપ ગૌત્રીય ; સર્વજ્ઞ ; સર્વદર્શી શ્રવણ ભગવાન મહાવીર થી શ્રાવક ; શ્રાવિકા ;ક્ષુલ્લક ; ક્ષુલ્લિકાઓં ના કારણ પાંચ અણૂવ્રત ; ત્રણ ગુણવ્રત ; ચાર શિક્ષાવ્ર્ત આ બાર પ્રકાર ગૃહસ્થ ધર્મ સાંભળ્યો છે . તેમાં આ પાંચ અણુવ્રત છે - પહેલા અણુવ્રત માં સ્થૂલ પ્રાણાતિપાત થી વિરમણ છે ;બીજા અણુવ્રત માં સ્થૂલ મૃષાવાદ થી વિરમણ છે [દૂર થવુ છે ]; ત્રીજ અણુવ્રત માં સ્થૂલ અદત્તાદાન થી વિરમણ છે ; ચૌથા અણુવ્રત માં સ્વદાર સન્તોષ છે તથા પરદાર ગમન થી વિરમણ છે અને પાંચમાં અણુવ્રત માં સ્થૂલ ઇચ્છાકૃત પરિમાણ છે ; આ પાંચ અણુવ્રત છે |


તત્થ ઇમાણિ તિણ્ણિ ગુણવ્વદાણિ ; તત્થ પઢમે ગુણવ્વદે દિસિવિદિસિ પચ્ચક્ખાણં ; વિદિએ ગુણવ્વદે વિવિધ -અણત્થ- દણ્ડાદો વેરમણં ; તદિએ ગુણવ્વદે ભોગોપભોગ - પરિસંખાણં ચેદિ ; ઇચ્ચેદાણિ તિણ્ણિ ગુણવ્વદાણિ |


પધ્યાનુવાદ


ત્રય ગુણવ્રત મેં પહલા ગુણવ્રત ; દિશ વિદિશા કા પ્રમાણ કરના |


દૂજા ગુણવ્રત નાના અનર્થ દણ્ડોં સે નિત વિરતિ ધરના ||


તીજા ગુણવ્રત ભોગોપભોગ ; વસ્તૂ કી સંખ્યા કર લેના |


એ તીન ગુણવ્રત કહે પુન: ચાર શિક્ષાવ્રત કો સુનના ||૪||


અર્થ


તેમાં આ ત્રણ ગુણવ્રત છે તેમાં પહેલા ગુણવ્રત માં દિશા અને વિદિશાઓં માં આવવા-જવાનુ પ્રમાણ કરી તેની બહાર જવાનો ત્યાગ કરવો છે ;બીજા ગુણવ્રત માં વિવિધ અનર્થદંડોં થી વિરમણ છે અને ત્રીજા ગુણવ્રત માં ભોગ અને ઉપભોગ વસ્તુઓં નુ પરિસંખ્યાન છે આ ત્રણ ગુણવ્રત છે ||


તત્થ ઇમાણિ ચત્તારિ સિક્ખાવદાણિ ; તથ પઢમે સામાઇયં ; વિદિએ પોસહો - વાસયં ; તદિએ અતિથિસંવિભાગો ; ચઉત્થે સિક્ખાવદે પચ્છિમ - સલ્લેહણાં - મરણં તિદિયં અબ્ભોવસ્સાણં ચેદિ
પધ્યાનુવાદ
||

પહલા શિક્ષાવ્રત સામાયિક ; દૂજા પોષધ ઉપવાસ કહા |


તીજા હૈ અતિથિ સંવિભાગ ; ચૌથા સલ્લેખનમરણ કહા ||


શિક્ષાવ્રત ચાર કહે પુનરપિ ; અભ્રાવકાશ તૃતીયવ્રત હૈ |


જધન્ય શ્રાવક સે ઉત્તમ તક ; એ બારહ વ્રત તરતમમય હૈં ||૫||


અર્થ
તેમાં આ ચાર શિક્ષાવ્રત છે તેમાં પહેલા માં સામાયિક ; બીજા માં પોષધોપવાસ ; ત્રીજા માં અતિથિસંવિભગ અને ચોથા શિક્ષાવ્રત માં અન્તિમ સલ્લેખના- પૂર્વક મરણ અનેત્રિજુ અભ્રવકાશ છે .

સે અભિમદ - જીવાજીવ - ઉવલદ્ધ - પુણ્ણપાવ - આસવ - સંવર - ણિજ્જર - બંધમોક્ખ - મહિકુસલે ધમ્માણુ - રાયરત્તો પિમાણુ - રાગરત્તો [પેમ્માણુરાગરત્તો ] અટ્ઠૈ - મજ્જાણુરાયરત્તો મુચ્છિદટ્ઠઠે ગિહિદટ્ઠે વિહિદટ્ઠે પાદિદટ્ઠે સેવિદટ્ઠે ઇણમેવ ણિગ્ગંથપાવયણે અણુત્તરે સે અટ્ઠે સેવણુટ્ઠે- ણિસ્સંકિય - ણિક્કંખિય ; ણિવ્વિદિગિંછી ય અમૂઢદિટ્ઠી ય |ઉવગૂહણ ટ્ઠિદિકરણં ; વચ્છલ્લ - પહાવણા ય તે અટ્ઠ ||૧||

ઇસમેં અભિમત જીવ રુ અજીવ ; ઉપલબ્ધ પુણ્ય અરુ પાપં કહે |


આસ્રવ સંવર નિર્જર વ બંધ ; અરુ મોક્ષ કુશલ નવ તત્વ રહેં ||


ઇનમેં ધર્માનુરાગ સે રત ; પ્રેમાનુરાગ મેં રાગી હો |


અસ્થીમજ્જા કે સદૃશ ધર્મ કે ; અનુરાગ મેં રાગી હો ||૬||


મમતા પૂર્વક ગૃહિત વસ્તુ મેં ; ગૃહિત વસ્તુ અરુ કૃતવસ્તૂ મે |


અપને પાલન કિયે પદાર્થ મે ;અપને સેવિત સુપદારથ મેં ||


નિર્ગંથો કે ભી પ્રવચન મેં ; ઉત્તમ અરુ હિતકર પદાર્થ મેં |


સેવન કી પ્રવૃત્તી રુપ ક્રિયા મેં દોષ હુએ સો મિથ્યા હોં ||૭||


નિ:શંકિત નિ:કાક્ષિત અરુ નિર્વિચિકિત્સા અમૂઢદૃષ્ટિ હૈં |


ઉપગૂહન સ્થિતીકરણ વાત્સલ્ય પ્રભાવના અઠ અંગ કહે ||


અર્થ


ઉપર્યુક્ત બાર વ્રતોં ના ધારક - જેમણે જીવ - અજીવ તત્ત્વ ને સમજી લીધા છે તથા જેમણે પુણ્ય - પાપ  ; આસ્રવ - સંવર ; નિર્જરા - બધ અને મોક્ષ આ તત્ત્વોં ને ઉપલબ્ધ કરી લીધા છે એવા નવ પદાર્થો ના વિષય માં અભિકુશલ - નિપુણ વ્યક્તિ માં ધર્માનુરાગ થી અનુરક્ત થૈને પણ માઁ - લક્ષ્મી ના અનુરાગ માં રક્ત છે . [ગૃહસ્થ હોવાથી પરિગૃહ નો ત્યાગી નથી ] એવં અસ્થિમજ્જા ના સમાન અનુરાગ થી રક્ત છે , [જેવી રીતે સાત ધાતુઓં માં અસ્થિ - હાડકા મજ્જા નામક ધાતુ થી નિરન્તર સંલગ્ન રહે છે તેવી રીતે સહધર્મિયોં ની સાથે પ્રીતિ નુ હોવુ ; એવી સધન પ્રીતિ ને અસ્થિમજ્જા પ્રીતિ કહે છે . ] એવા ગૃહસ્થ મૂર્ચ્છિતાર્થ - મમતાપૂર્વક ગ્રહણ કરેલ પદાર્થ માં ; ગૃહીતાર્થ - સામાન્યરુપ થી ગ્રહણ કરેલ પદાર્થ માં ; વિહિતાર્થ - પોતાના વ્દારા કરેલ પદાર્થ મા ; પાલિતાર્થ - પોતાના વ્દ્રારા પાલન કરેલ પદાર્થ માં ; સેવિતાર્થ - પોતાના વ્દ્રારા સેવિત - ઉપયોગ માં આવવાવાળા પદાર્થ માં ; નિર્ગંથ પ્રવચન - મુનિયોં ના પ્રવચન માં  ;અનુત્તર - સર્વશ્રેષ્ઠ ; શ્રેયો - કલ્યાણકારી પદાર્થ માં ; સેવિતાર્થ - સેવન પ્રવૃતિરુપ ક્રિયા માં [ પ્રમાદ થી જે થયુ છે તે મિથ્યા થાઓ ] એવો અભિપ્રાય છે . |

નિ:શંકિત ; નિ:કાંક્ષિત ; નિર્વિચિકિત્સા ; અમૂઢદૃષ્ટિ ; ઉપગૂહન ; સ્થિતિકરણ ; વાત્સલ્ય અને પ્રભાવના આ સમ્યક્ત્વ ના આઠ અંગ છે .


સવ્વેદાણિ પંચાણુવ્વદાણિ તિણ્ણિ ગુણવ્વદાણિ ચત્તારિ સિક્ખાવદાણિ બરસવિહં ગિહત્થધમ્મ - મણુપાલ - ઇત્તા -


દંસણ વય સામાઇય  ; પોસય સચિત્ત રાઇભત્તે ય |


બંભારંભ પરિગ્ગહ ; અણુમણ - મુદ્દિટ્ઠ દેસવિરદો ય ||૧||


મહુ - મંસ - મજ્જ - જૂઆ ; વેસાદિ - વિવજ્જણાસીલો |


પંચાણુવ્વય - જુત્તો ; સત્તેહિં સિક્ખાવએહિં સંપુણ્ણો ||૨||


પધ્યાનુવાદ


એ સભી પાંચ અણુવ્ર્ત ત્રયગુણવ્રત ચઉ શિક્ષાવ્રત માને હૈં |


બારહવિધ ગૃહસ્થધર્મો કા અનુપાલન શ્રાવક કરતે હૈં ||૮||


દર્શનવ્ર્ત સામાયિક પ્રોષધ સચિત્તત્યાગ નિશિભુત્કિ ત્યજી |


બ્રહ્મચર્ય વ આરંભ પરિગ્રહ અનુમતિ ઉદ્દિષ્ટ્ ત્યાગ એ દેશવ્રતી ||


મધુ માંસ મધ્ય જુઆ વેશ્યાદિક વ્યસનવિવર્જનશીલ ગૃહી |


પંચાણુવ્રતયુત શિક્ષાવ્રત આદિક સાતો‌ સે જો પૂર્ણ વહી ||૯||


અર્થ


આ પાંચ અણુવ્રત ; ત્રણગુણવ્રત ; અને ચાર શિક્ષાવ્રત આ ભધા મળીને બાર પ્રકાર ગૃર્હસ્થ ધર્મ નુ અનુપાલન કરીને દર્શન ;વ્રત ; સામાયિક ; પ્રોષધ ; સચિત્તવિરમણ ; રાત્રિભક્ત વિરમણ ; બ્રહ્મચર્ય ' આરંભ નિવૃતિ ; પરિગ્રહ વિરતિ ; અનુમતિત્યાગ અને ઉદ્દિષ્ટ આ દેશવ્રત ના અગિયાર સ્થાન છે |

મધુ ; માંસ ; મદ્ય ; જુગારરમવો ; વેશ્યાગમન આદિ વ્યસન તેનો ત્યાગી પાંચ અણુવ્રતોં થી અને સાત શીલોં થી પરિપૂર્ણ શ્રાવક હોય છે ,


જો એદાઇં વદાઇં ધરેઇ સાવયા સાવિયાઓ વા ખુડ્ડય ખુદ્દિયાઓ વા અટ્ઠદહ - ભવણ - વાસિય - વાણવિંતર - જોઇસિય - સોહમ્મીસાણ - દેવીઓ વદિક્ક - મિત્તૌવરિમ - અણ્ણદર - મહડ્ઢિયાસુ દેવેસુ ઉવ્વજ્જંતિ |


પધ્યાનુવાદ


જો શ્રાવક ઔર શ્રાવિકા યાક્ષુલ્લક વ ક્ષુલ્લિકા ઇન વ્રત કો |


ધારણ કર અઠરહસ્થાન વ ભાવન વ્યંતર મેં નહિં જાતે વો |


જ્યોતિષિયોં મેં સૌધર્મ ઈશાન દેવિયોં મેં નહિં જાતે હૈં |


ઉપરિમ વૈમાનિક દેવોં મેં વે મહાૠદ્ધિધર હોતે હૈં ||૧૦||


અર્થ


જે શ્રાવક ; શ્રાવિકા ; ક્ષુલ્લક અને ક્ષુલ્લિકા આ વ્રતોં ને ધારણ કરે છે તે ભવનવાસી ; વાણ વ્ય્ંતર ; જ્યોતિષી અને સૌધર્મ - ઈશાન સ્વર્ગ ની દેવિયોં નો છોડીને ઉપરિમ અન્યતર મહર્દ્ધિક દેવોં માં ઉત્પન્ન થાય છે .[અણુવ્રતી અઢાર[ ૧૮ ]સ્થાનોં માં જતો નથી તે આ પ્રમાણે છે -૧.પૃથ્વી ૨.જલ ૩.અગ્નિ ૪.વાયુ ૫. વનસ્પતિ ૬.બે ઇન્દ્રિય ૭.ત્રણ ઇન્દ્રિય ૮.ચાર ઇન્દ્રિય ૯. નિગોદ ૧૦.અસંજ્ઞીપંચેન્દ્રિય ૧૧.કુભોગભૂમ ૧૨. મ્લેક્ષજ ૧૩.પંચેન્દ્રિયતિર્યંચ ૧૪.નારકી ૧૫.નપુંસક ૧૬.સ્ત્રી ૧૭.સુભોગભૂમિ ૧૮.અને મનુષ્ય]


તં જહા-સોહમ્મી-સાણ-સણક્કુમાર-માહિંદ-બંભબંભુત્તર-લાંતવકાપિટ્ઠ-સુક્ક-મહાસુક્ક-સતાર-સહસ્સાર-આણત-પાણત-આરણ-અચ્ચુત-કપ્પેસુ ઉવવજ્જંતિ |


પધ્યાનુવાદ


વહ યહ સૌધર્મૈશાન સનત્કુમાર માહેન્દ્ર બ્રહ્મ દિવ મે |


બ્રહ્મોત્તર લાંતવ કાપિષ્ઠ રુ શુક્ર અરુ મહાશુક્ર દિવ મેં ||


પુનિ શતાર સહસ્રાર આનત પ્રાણત આરણ અચ્યુત દિવ મેં |


ઇન સોલહ સ્વર્ગોં મે હી એ સદૃષ્ટિ સચેલક ઉપજત હૈં ||૧૧||


અર્થ


તેજ બતાવે છે - સૌધર્મ-ઈશાનકલ્પ ; સનત્કુમાર - મહેન્દ્ર ; બ્રહ્મ - બ્રહ્મોત્તર ; લાન્તવ - કાપિષ્ટકલ્પ ; શુક્ર - મહાશુક્ર કલ્પ - સતાર - સહસ્રાર ; આનત પ્રાણત ; આરણ ; અચ્યુત કલ્પ માં ઉપજે છે.


અડયંબર- સત્થધરા ; કડયંગદ - બદ્ધનઉડ - કયસોહા |


ભાસુર - વર - બોહિધર ; દેવા ય મહડ્ઢિયા હોંતિ ||૧||


ઉક્કસ્સેણ દોતિણ્ણિ - ભવ - ગહણાણી જહણ્ણેણ સત્તટ્ઠભવગહણાણિ તદો સુમણુ - સુત્તાદો સુદેવત્તં સુદેવત્તાદો સુમાણુસત્તં તદો સાઇહત્થા પચ્છા ણિગ્ગંથા હોઊણ સિજ્ઝંતિ બુજ્ઝંતિ મુંચંતિ પરિણિવ્વાણયંતિ સવ્વ - દુક્ખાણમંતં કરેંતિ |


ઇતિ શ્રીગૌતમગણધરવાણ્યાં તૃતીયોઽધ્યાય: ||૩||


પધ્યાનુવાદ


વે કટક વ બાજુબન્દ મુકુટ સે યુત આડંબર શસ્ત્ર ધરેં |


ભાસુરવર બોધિ ધરેં બહુ ૠદ્ધિ સહિત મહર્દ્ધિક દેવ બનેં ||


ઉત્કૃષ્ટપને સે દો ત્રય ભવ વ જધન્ય સે સાત આઠ ભવ લેં |


ફિર માનવ સે દેવપદ લે સુદેવપદ સે સુમનુષ્ય ભવ લેં ||૧૨||


ફિર સદ્ ગૃહસ્થ નિર્ગંથ મુની હો સિદ્ધ-બુદ્ધ હો જાતે હૈં |


મુક્તિ પાતે કૃતકૃત્ય બને સબ દુ:ખોં કા ક્ષય કરતે હૈં |


જબ તક અર્હત ભગવંત નમન કર પર્યુપાસના કરતા હૂઁ |


તબ તક સબ પાપકર્મ અરુ દુશ્ચારિત કો મૈઁ પરિહરતા હૂઁ ||૧૩||


ઇતિ શ્રીગૌતમગણધરવાણ્યાં તૃતીયોઽધ્યાય: ||૩||


અર્થ


એવા દેદીપ્યમાન જ્ઞાન ના ધારક મહર્દ્ધિક દેવ થાય છે . જે ઉત્કર્ષપણા થી બે ; ત્રણ ભવ ગ્રહણ કરે છે ; જધન્ય થી સાત-આઠ ભવ ગ્રહણ કરે છે ; પશ્ચાત્ તે સુમનુષ્યત્ત્વ થી સુદેવત્વ અને સુદેવત્વ થી સુમનુષ્યત્વ ને તેનાથી સાઇહત્થ - સાધિતાર્થ અથવા સદ્ ગૃહસ્થ થઇને પશ્ચાત નિર્ગન્થ મુનિ થઇને સિદ્ધ થાય છે ; બુદ્ધ થાય છે ; મુક્ત થાય છે અને પરિનિર્વાણ ને પાપ્ત થાય છે ;બધા દુ:ખોં નો અન્ત કરે છે .


આ પ્રકાર શ્રી ગૌતમ ગણધર વાણી માં ત્રીજો અધ્યાય પૂરો થયો .